Fluitenkruid – Anthriscus sylvestris

In mei zie je vele randen van sloten en akkers wit kleuren van het fluitenkruid. Een prachtig begin van de lente. Fluitekruid is de eerste van de schermbloemigen die bloeit. Een tweejarige plant die tot 1.50 meter hoog kan worden met witte schermen kantachtige bloemen. De bladeren zijn drievoudig geveerd, de plant staat stevig in de grond met een penwortel. Eigenlijk net als onze gewone oranje wortel, ook een schermbloemige.

Aan het einde van de bloeitijd zijn de stengels stevig, dik en hol. Je kunt er dan gemakkelijk een fluitje van snijden. Snijd een stengel van ongeveer 25 cm af onder een knoop, zodat je een dichte onderkant hebt. Maak een 4 cm lange snee in de lengte van de stengel en vervolgens hard blazen. Kijk maar eens of je dit lukt!

Vroeger werd de plant als veevoer gebruikt en ook wel aan konijnen gevoerd. Maar wij kunnen het fluitenkruid ook eten! Het blad kun je vers in een salade doen, het heeft een beetje selderij-achtige smaak. De bladeren zijn het lekkerst als er geen bloemen zijn. Je kan thee maken van gedroogde bloemen, het proeft een beetje zoet als anijs. En dit proef je ook als je zo een bloemetje opeet.

De plant kan gebruikt worden om de spijsvertering een oppepper te geven en heeft vochtafdrijvende en bloedreinigende eigenschappen. Aan het begin van deze eeuw is er bij de Universiteit in Groningen onderzoek gedaan naar de geneeskrachtige werking van de wortel van het fluitenkruid, deze zou een kanker bestrijdende werking bezitten. De werkzame stoffen zijn niet goed te isoleren uit de wortel en derhalve niet interessant voor de farmaceutische industrie.

Een waarschuwing is bij deze plant wel op zijn plaats. Het is belangrijk zeker te weten dat je het fluitenkruid hebt geplukt. Er zijn een aantal planten in deze familie die erg giftig zijn en niet gegeten kunnen worden. Bijvoorbeeld de gevlekte scheerling, maar hij komt veel minder voor dan het fluitenkruid en bloeit ook later. Je neus kan je ook helpen: fluitenkruid ruikt fris en scherp. Gevlekte scheerling ruikt ronduit vies.

Fluitenkruid kan goed gecombineerd worden met aardappelen, bijvoorbeeld rauw blad door een stamppot of in een salade.

 

Recept

Aardappelsalade met fluitenkruidbloemen of -blad

Lunchgerecht of bijgerecht, 2 tot 4 personen

Ingrediënten:

400 gram gekookte, geschilde aardappelen in blokjes,

2 handen fluitenkruidblad of -bloem,

150 ml zure room/volle yoghurt mengsel als dressing

zout & peper

Bereiding:

Blad fijnsnijden, enkele achterhouden voor decoratie. Of bloemen losplukken, een scherm achterhouden voor decoratie. Zure room/yoghurt met zout en peper mengen en toevoegen aan de aardappelen met fluitekruid. Alles mengen in een schaal, opdienen met blad of bloem gedecoreerd. Eet smakelijk!

Let op dat het blad het lekkerst smaakt als de plant nog niet bloeit. Dus als het nog een rozet op grond is in het voorjaar.

Smalle weegbree - Plantago lanceolata

Smalle weegbree vind je in wegbermen, graslanden, langs landwegen en op braakliggende grond. Deze vaste plant komt algemeen voor in Nederland. Smalle weegbree heeft zeer kenmerkend blad: lancetvormig met parallelle nerven die je duidelijk kunt voelen aan de achterkant van het blad. De bladeren groeien in een rozet en kunnen 10 tot 50 cm lang worden. De bloem is aarvormig aan een lange bloemstengel die wel 75 cm kan worden. Meestal bruinzwart, soms een glimpje paars, is de kleur van de bloem. Opvallend zijn dan de crèmekleurige meeldraden die in een rozet aan de bloem zitten. De bloem bloeit van onder naar boven.

Weegbree werd 12.000 jaar geleden al gebruikt als voedingsmiddel in Koerdistan. Het is sinds 4000 jaar in Europa te vinden. En werd in de oudheid al gebruikt als genezend kruid. Voornamelijk het blad, maar ook de zaden en soms de wortel. Een blaadje onder de voeten verdreef de vermoeidheid en zorgde voor nieuwe energie. Wellicht een idee voor nu?

Het blad kan gegeten worden en wordt in salades, soepen of bijvoorbeeld pesto verwerkt. Het is enigszins bitter en daarom kun je het beste jonge blaadjes plukken voor de bloei. Eventueel kun je ze voor consumptie in een badje met zout water leggen om de smaak milder te maken. Het is aan te raden om de nerven aan de achterkant te verwijderen voordat je ze verwerkt in gerechten. De zaden worden rijp vanaf augustus/september en kunnen ook geoogst worden. Strooi ze eens over salades of yoghurt. Ze zijn een goede hulp voor een soepele stoelgang. Wist je dat psylliumvezels ook gemaakt worden van een weegbreeplant? Maar dan wel van het broertje of zusje van deze smalle weegbree.

Vaak zie je dit kruid bij brandnetel staan. Dat is handig, want heb je je geprikt aan de brandnetel kun je snel een blaadje van de smalle weegbree kneuzen en ermee over de pijnlijke plek wrijven! Het blad is wondgenezend, bloedstelpend, ontstekingsremmend en bacteriedodend.  Er wordt hoestsiroop gemaakt van het blad en kan gebruikt worden bij verkoudheid en oorontsteking. Best wel een sterk en veelzijdig plantje!

 

Recept Smalle weegbree soep

Lunch- of voorgerecht (2 tot 4 personen)

Ingrediënten:

1 Ui, gesnipperd
2 volle handen smalle weegbreeblad, fijngesneden, vezelige strengen aan de achterkant van het blad verwijderd
400 ml water
1 lepel bouillonpoeder of 1/2 bouillonblokje
25 gram kokosolie of 2 eetlepels olijfolie
evt. 100 ml room voor een volle smaak
zout & peper
Dille, peterselie & brood

 

Bereiding:

Fruit de ui zachtjes in de olie. Voeg smalle weegbree toe en bak kort mee. Vermijd te hard bakken en bruine randen! Voeg water en bouillon toe. Breng aan de kook. Doe er eventueel room, zout en peper naar smaak bij. Je kunt de soep nog pureren met een staafmixer als je van een gladde soep houdt. Besprenkel met dille, peterselie als je de soep serveert en geef er brood bij. Eet smakelijk!

Schietwilg – Salix alba

De wilg is een oude bekende in het Nederlandse landschap. Veelal geknot, maar als dat niet plaatsvindt wordt het een flinke boom! De Latijnse naam voor de wilg is Salix en is afkomstig van het Keltische ‘sal lis’ en betekent ‘bij water’. Het verwijst naar de favoriete omgeving voor deze boom. De wilg is een pioniersplant, dat wil zeggen dat deze boom deel uitmaakt van de eerste vegetatie in een gebied. Bij voorkeur langs de waterrand.

Wilgen hebben smal lancetvormig grijsgroen blad, zijn bladverliezend en kunnen 25 meter hoog worden en tot 200 jaar oud. De schietwilg bloeit in april en mei met katjes die voor of tegelijk met het blad verschijnen. Iedereen kent toch wel de zachte zilverkleurige wilgenkatjes? Wist je dat ze een belangrijke bron van stuifmeel zijn voor insecten? Met name solitaire bijen zijn afhankelijk van bloeiende wilgen.

Wilgen kunnen goed geknot worden, de stam wordt op 2 meter hoogte doorgesneden en de loten die ontstaan heten wilgentenen. De wilgentenen zijn zeer soepel en werden veel gebruikt voor vlechten van manden en hutten.

Sumeriërs maakten al gebruik van de schors van de wilg als koortswerend middel in 4500 voor Christus. In het oude Egypte werd een zalf op basis van wilgenzaad gebruikt bij ontstoken gewrichten en botbreuken. In de loop der eeuwen is de wilg een veel gebruikte pijnstiller met koortswerende en ontstekingsremmende eigenschappen. Tot in 1829 de stof salicine geïsoleerd werd uit de boom en kort erna kunstmatig werd nagemaakt. Het was de start van een van de eerste medicijnen: ‘het aspirientje’.

In de kruidengeneeskunde wordt heden ten dage nog gebruik gemaakt van de bast van jonge takken of het blad of mannelijk katjes. Voornamelijk voor spierpijn en bij reumatische klachten vanwege zijn pijnstillende en ontstekingsremmende werking.

Verder kun je wilgentenen heel goed bij stekjes toevoegen die je op water hebt staan. Het helpt ze om nieuwe wortels aan te maken. En omdat wilgentenen heel soepel zijn kun je ze ook gebruiken om een mooie ronde vorm te maken voor je zelfgemaakte dromenvanger.

 

 

Grote kaardebol – Dipsacus fullonum

Een markante verschijning in tuin en natuur is de grote kaardebol. De plant is tweejarig en kan 70–250 cm hoog worden. De bladeren zijn twee aan twee tegenoverstaand en de vergrote bladvoet werkt als opvangbakje voor water. De plant lijkt op een distel maar is het niet. Het fotogenieke bloemenhoofd met rijen lila bloemetjes komt boven de bladeren uit en is verdroogd ook nog te bewonderen. En heel geschikt in droogboeketten. Vanwege het hoge nectargehalte is de plant geliefd bij insecten, zoals bijen, hommels en vlinders.

De kaardebol heeft eeuwenlang een groot economisch belang gekend. De bloemhoofdjes van de plant werden vroeger namelijk gebruikt om wol mee te ruwen. Deze techniek werd in de Middeleeuwen al ontwikkeld maar is sinds de jaren 80 van de vorige eeuw niet meer in gebruik. Het ruwer maken van de wol zorgde voor luchtige en dus warmere kleding en dekens! Deze functie is inmiddels overgenomen door machines en ander effectiever gereedschap. Je kunt die ruwheid zelf ook voelen, de bloemhoofdjes zijn best scherp! Ook onder aan de bladeren zitten stekels.

In de Chinese geneeskunde wordt de wortel van de kaardebol al eeuwen gebruikt bij artritis en jicht. In de huidige westerse kruidengeneeskunde wordt de plant vooral ingezet als weerstandsverhoger en voor een betere functie van het lymfesysteem. Het vormt vaak een onderdeel van een behandelprotocol voor de ziekte van Lyme.

 

 

Contact Details

Gaia Kruiden
Langewijk 6
9619PK Froombosch
the Netherlands

Email: info@gaiakruiden.nl
Website: www.gaiakruiden.nl